جستاری در تعارض میان حق بر داده‌های شخصی و حق بر اسرار تجاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق تجارت و سرمایه‌گذاری بین‌المللی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران،

2 دانشیار گروه حقوق، دانشگاه تهران، ایران

10.22034/law.2026.68716.3521

چکیده

با گسترش روزافزون استفاده از داده‌های شخصی در فرایندهای تجاری، تقابل میان حقوق اشخاص بر داده‌های خود و حقوق دارندگان اسرار تجاری، به یکی از چالش‌های نوپدید در عرصۀ حقوق فناوری و داده تبدیل شده است. در بسیاری از موارد، داده‌های شخصی مانند فهرست مشتریان، ترجیحات رفتاری یا اطلاعات خرید، به‌مثابه دارایی‌های راهبردی در نظام اسرار تجاری شرکت‌ها تلقی می‌شوند. از سوی دیگر، اشخاص موضوع داده از حقوقی همچون دسترسی، انتقال و حذف داده‌ها برخوردارند که ممکن است با الزامات محرمانگی و منافع رقابتی شرکت‌ها در تضاد قرار گیرد. در چنین وضعیتی، این پرسش اساسی مطرح می‌شود که در صورت تعارض میان حق افراد بر داده‌های شخصی خود و حق شرکت‌ها بر حفظ اسرار تجاری، چگونه می‌توان به توازن حقوقی و منصفانه دست یافت؟ نگارندگان مقالۀ حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایۀ منابع کتابخانه‌ای، به بررسی این تعارض می‌پردازند و ضمن تحلیل مقررات مرتبط در اسناد داخلی و بین‌المللی، تلاش می‌کنند راهکارهایی برای موازنه میان شفافیت داده‌ای و محرمانگی تجاری ارائه دهند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که هیچ‌یک از این دو حق به‌صورت مطلق مقدم بر دیگری نیست و راه‌حل‌هایی همچون مستعارسازی داده‌ها، دسترسی محدود و ارزیابی موردی می‌تواند در عمل، مبنایی برای رفع این تعارض‌ها فراهم سازد

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

  1. الف) منابع فارسی

    کتاب

    1. رهبری، ابراهیم (1397). حقوق اسرار تجاری. تهران: سمت.

    مقالات

    1. اسماعیلی، محسن و تقی‌زاده، ابراهیم و حیدری منور، حسین (1397). حل چالش‌های عمده در دعاوی اسرار تجاری با رفع تزاحم دو حق؛ دادخواهی منصفانه و حفظ محرمانگی اطلاعات. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 9(16)، 1-29.  Doi: 10.22034/law.2018.8532
    2. انصاری، باقر (1401). حمایت از اسرار تجاری در برابر افشای غیرمجاز. پژوهش حقوق خصوصی، 11(41)، 41-82.  Doi: 10.22054/jplr.2023.62445.2593
    3. رهبری، ابراهیم (1388)، نقش قراردادهای محدود کننده در حمایت از اسرار تجاری مطالعه در حقوق آمریکا، انگلستان، فرانسه و ایران. تحقیقات حقوقی، 12(50)، 531-586.
    4. شاکری، زهرا (1394). خوانشی بر تحدید قلمرو حقوق اسرار تجاری؛ با نگاهی به دفاعیات خواندگان دعاوی نقض. تحقیقات حقوقی، 18(70)، 197-222.
    5. صادقی مقدم، محمدحسن؛ عرب‌زاده، رضا و شمس، آزاده (1404). کاربست نظریۀ نقض اساسی در قراردادهای لیسانس فناوری. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 16(39)، 93-124.

    Doi: 10.22034/law.2025.63625.3418

    ب) منابع انگلیسی

    Books

    1. Fawcett, James j, & Torremans, Paul (1998). intellectual property and private international law. Oxford University press, England.
    2. Rahbari, Ebrahim, (1397). Trade Secrets Law, 4th, Samt, Tehran. [In Persian].

     

    Thesis

    1. Radoń, Barbara Anna (2015). Trade Secrets Protection for ‘Big Data’: Personal Data as Trade Secrets in the European Union, Master Thesis, MIPLC, Munich. Available at: SSRN: http://ssrn.com/abstract=­3012525.

    Articles

    1. Ansari, Bagher (1401). Protection of Trade Secrets against Unauthorized Disclosure, Private Law Research, 11(41), 41-82. [In Persian]. Doi: 10.22054/jplr.2023.62445.2593.
    2. Aplin, Tanya F. (2014). A Critical Evaluation of the Proposed EU Trade Secrets Directive, King's College London Law School Research Paper, 25, Doi: 10.2139/ssrn.2467946.
    3. Banterle, F. (2016). The Interface Between Data Protection and IP Law: The Case of Trade Secrets and Database Sui Generis Right in Marketing Operations, and the Ownership of Raw Data in Big Data Analysis, in Bakhoum, M. et al. (eds.), Personal Data in Competition, Consumer Protection and Intellectual Property Law: Towards a Holistic Approach?
    4. Chris J. Hoofnagle (2017). Big Brother's Little Helpers: How ChoicePoint and Other Commercial Data Brokers Collect and Package Your Data for Law Enforcement, 29 N.C. Int'l L, 595.
    5. Di Martino, M. (2019). Personal Information Leakage by Abusing the GDPR “Right of Access”, In Proceedings of the Fifteenth USENIX Conference on Usable Privacy and Security (SOUPS'19), USENIX Association, USA, 371-386.
    6. Drexl, J. (2017). Designing Competitive Markets for Industrial Data between Propertisation and Access, JIPITEC, 8, 257-292.
      Doi: 10.2139/ssrn.2862975.
    7. Esmaeili, Mohsen; Taghizadeh, Ebrahim; & Heydari Manvar, Hossein (1397). Solving Major Challenges in Trade Secret Disputes through Balancing Two Rights; Fair Trial and Confidentiality of Information, Contemporary Comparative Law Studies, 9(16), 1-29. [In Persian]. Doi: 10.22034/law.2018.8532.
    8. La Diega Noto, Guido & Sappa, Cristiana (2020). The Internet of Things at the Intersection of Data Protection and Trade Secrets, Non-Conventional Paths to Counter Data Appropriation and Empower Consumers, Revue Européenne de Droit de la Consummation, European Journal of Consumer Law, 3, 419-458.
    9. Malgieri, Gianclaudio (2016). Trade Secrets v Personal Data: A Possible Solution for Balancing Rights, International Data Privacy Law, 6(2), 102-116.
    10. Mylly, U. M. (2024). Trade Secrets and the Data Act, IIC, 55, pp 368-393, Available at: https://link.springer.com/article/10.1007/s40319-024-01432-0.
    11. Rahbari, Ebrahim (1388). The Role of Restrictive Contracts in Protecting Trade Secrets: A Study in the Laws of the United States, England, France, and Iran, Legal Research Quarterly, 12(50), 531-586. [In Persian].
    12. Sadeghi Moghadam; Mohammad Hassan; Arabzadeh, Reza; & Shams, Azadeh (1404). Application of the Theory of Fundamental Breach in Technology License Contracts, Contemporary Comparative Law Studies. [In Persian]. Doi: 10.22034/law.2025.63625.3418.
    13. Shakeri, Zahra (1394). A Reading on the Limitation of the Scope of Trade Secret Rights; With a View to Defenses of Defendants in Infringement Claims, Legal Research Quarterly, 18(70), 197-222. [In Persian].
    14. Sweeney, L. (2002). K-Anonymity: a Model for Protecting Privacy, International Journal on Uncertainty, Fuzziness and Knowledge-Based Systems, 10(5), 557-570. Doi: 10.1142/S02184885020016
    15. White, Nancy & Sanney, Kenneth (2010). FOIA and Trade Secrets: Managing the Risks of FOIA-Able Trade Secrets, SSRN Electronic Journal, Available at: https://ssrn.com/abstract=1738409.

    Websites

    1. Amazon Inc, Privacy Notice, Available at: https://www.amazon.com/­gp/­help/­customer/display.­html?nodeId=GX7NJQ4ZB8MHFRNJ.
    2. Article 29 Working Party, Guidelines on Automated Individual Decision-Making and Profiling for the Purposes of Regulation 2016/679 (wp251rev.01), Available at: <https://ec.europa.eu/­newsroom/­article29/items/612053/en>.
    3. Article 29 Working Party, Guidelines on the Right to Data Portability 16/EN WP 242 rev.01, 2017, Available at: https://ec.europa.eu/­newsroom/­article29/items/611233/en.
    4. Article 29 Working Party, Guidelines on Transparency under Regulation 2016/679, 2018/WP260 rev.01, 2017, Available at: https://ec.­europa.­eu/­newsroom/article29/items/622227/en.
    5. Baker & McKenzie, Study on Trade Secrets and Confidential Business Information in the Internal Market, Available at: http://ec.europa.eu/­internal_market/iprenforcement/docs/trade-secrets/130711_final-study­_­en.pdf.
    6. Colgate, Jenny, Why Privacy and Trade Secret Law Are on A Collision Course, Available at: https://www.jdsupra.com/legalnews/why-privacy-and-trade-secret-law-are-on-6821298/.
    7. ICO, Guide to the General Data Protection Regulation, Available at: https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/.
    8. PhoneDog v. Kravitz, No. C 11-03474 MEJ, Available at: https://scholar.google.com/scholar_case?case=9890904231170613660.
    9. Schrems v. Facebook, Available at: http://www.europe-v-facebook.­org/­FB_­E-Mails_­28_9_11.pdf.
    10. World Trade Organization, Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS), Available at: https://www.wipo.­int/­wipolex/en/­treaties/details/231.

     

مطالعات حقوق تطبیقی معاصر
دوره 17، شماره 42
فروردین 1405
صفحه 149-185

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار