قانون‌گذاری در امور مالی غیرمتمرکز (دیفای): توازنی میان نوآوری و امنیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

10.22034/law.2026.65518.3451

چکیده

دیفای یا امور مالی غیرمتمرکز، با استفاده از فناوری دفتر کل توزیع شده (DLT)، امکان ارائۀ خدمات مالی بدون نیاز به واسطه‌های مرکزی را فراهم می‌‌سازد. این ویژگی‌ها باعث افزایش شفافیت و کاهش هزینه‌های تراکنش شده، فرصت‌هایی را برای نوآوری در عرصۀ مالی ایجاد خواهد کرد. با این حال، امور مالی غیرمتمرکز به دلیل ساختار غیرمتمرکز خود، با چالش‌های جدی مانند کلاهبرداری، حملات سایبری و ریسک‌های اعتباری مواجه است. فقدان واسطه‌های مرکزی و مقررات لازم می‌تواند موجب ازدست ‌رفتن دارایی‌ها و آسیب به کاربران شود. علاوه بر این، رشد سریع این بازار و پیچیدگی فنی آن، باعث نگرانی دربارۀ پایداری سیستم مالی و امنیت کاربران شده است. سؤال اصلی در مقالۀ حاضر این است که تأمین مالی غیرمتمرکز با چه چالش‌هایی روبه‌رو است و حقوق ایران در مواجهه با این چالش‌ها، چه راهکارهای عملی را در اختیار دارد. در بخش پایانی مقاله که به شیوۀ تحقیق توصیفی- تحلیلی صورت گرفته، مشخص خواهد شد که تنظیم مقررات امور مالی غیرمتمرکز به دلیل ماهیت غیرمتمرکز آنها با چالش‌های متعددی روبه‌رو است و تاکنون رویکرد واحدی در این ‌خصوص به‌وجود نیامده است. تنظیم مقررات باید به نحوی صورت پذیرد که بدون اینکه جلوی نوآوری را بگیرد، شفافیت و امنیت بیشتری به این بازار اضافه کرده، اعتماد عمومی را افزایش دهد. رویکرد مناسب، رویکردی چندمرحله‌ای است که شامل استفاده از نقاط محدودیت همچون صرافی‌های متمرکز، نظارت بر کد و ایجاد سیستم نظارت درونی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. الف) فارسی

    مقالات

    1. پارسا، ناهید و حسینی مقدم، سیدحسن (1404). مالکیت توکن‌های غیرمثلی به‌عنوان موضوع قراردادهای هوشمند در حقوق ایران و اتحادیۀ اروپا. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 16(41)، 1-40. Doi: 10.22034/law.2026.69746.3551
    2. شاملو، باقر و خلیلی پاجی، عارف (1399). چالش‌های حقوقی‌ـ اقتصادی ارزهای مجازی برای نظام‌های سیاسی در پرتو نظریه جایگزینی. رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 1(1)، 125–
    3. صادقی، محسن و آیتی نجف آبادی، سید محمد (1403). چالش‌های حقوقی تأمین مالی غیرمتمرکز (دیفای). حقوق فناوری‌های نوین، 5(10)، 165-182.

    Doi: 10.22133/mtlj.2024.446576.1306

    1. کاظمی نجف‌آبادی، مصطفی و امیدوار، محسن (۱۴۰۱). امکان‌سنجی فقهی تأمین مالی غیرمتمرکز با تأکید بر نظام اقتصادی اسلام. معرفت اقتصاد اسلامی، ۱۳(۲۶)، 149-166.
    2. یعقوبی، محمد؛ فخیمی اکمل، متین؛ و صادقی شاهدانی، مهدی (۱۴۰۱). سیستم مالی غیرمتمرکز (دیفای) با تأکید بر IDOها و کاربرد آن برای کسب‌وکارهای نوپا و کوچک‌مقیاس. مدیریت کسب‌وکار، ۱۴(۵۴)، 245-265.

    ب) منابع انگلیسی

    Books

    1. Constantinides, George, Harris, Milton, Stulz, René (2003). Handbook of the Economics of Finance, Amsterdam, North-Holland.
    2. Harvey, Campbell. Ramachandran, Ashwin. & Santoro, Joey, (2010). DeFi and the Future of Finance, Hoboken: Wiley.
    3. Ozcan, Rasim. (2021). Decentralized Finance, in Financial Ecosystem and Strategy in the Digital Era: Global Approaches and New Opportunities, Cham: Springer.
    4. McCoy, Damon. Bauer, Kevin. Grunwald, Dirk. Kohno Tadayoshi & Sicker, Douglas. (2008). Shining Light in Dark Places: Understanding the Tor Network. In Privacy Enhancing Technologies: 8th International Symposium, Belgium: Leuven.

    Articles

    • Adama, Henry, Popoola, Oladapo, Okeke, Chukwuekem., & Akinoso, Abiodun (2024), “Economic Theory and Practical Impacts of Digital Transformation in Supply Chain Optimization”, International Journal of Advanced Economics, 6(4), 95-107. Doi: 10.51594/ijae.v6i4.1072
    • Allen, Franklin, & Santomero, Anthony. (2001). “What Do Financial Intermediaries Do?”, Journal of Banking & Finance, 25(2). 271-294. Doi: 10.1016/S0378-4266(99)00129-6
    • Bhurgri, Seema Sultana, Najma Imtiaz Ali, Imtiaz Ali Korejo and Imtiaz Ali Brohi. (2024). “Enhancing Security and Confidentiality in Decentralized Payment System Based on Blockchain Technology.” The Asian Bulletin of Big Data Management, 1-10. Doi: 10.62019/abbdm. v4i1.119.
    • Buterin, Vitalik. (2016). “Ethereum: Platform Review. Opportunities and Challenges for Private and Consortium Blockchains”, Journal of Blockchain Studies, 45.
    • Diamond, Douglas. (1984). “Financial Intermediation and Delegated Monitoring”, The Review of Economic Studies, 51(3), 393–414.
      Doi: 10.2307/2297430.
    • Gensler, Gary. (2021). “Prepared Remarks before the Aspen Security Forum”, S. Securities and Exchange Commission.
    • Goforth, Carol, (2022). Regulation by Enforcement: Problems with the SEC's Approach to Cryptoasset Regulation, Maryland Law Review, 82 (1), 106-160.
    • Lacson, Wesley, Beata Jones. (2021). The 21st Century DarkNet Market: Lessons from the Fall of Silk Road, Cybersecurity Journal, 40-61. Doi:10.5281/zenodo.58521
    • Lavayssière, Xavier, Zhang, Nicolas. (2024). Programmability in Payment and Settlement, IMF eLibrary, 1-32, Doi:10.5089/­9798400­28­6­452.­001.
    • Maddox, Alexia, Barratt, Monica, Allen, Matthew, Lenton, Simon. (2016). Constructive Activism in the Dark Web: Cryptomarkets and Illicit Drugs in the Digital ‘Demimonde’, Information, Communication & Society, 19(1). 111-126, Doi: 10.1080/1369118X.2015.1093531
    • Massari, Jai, & Catalini, Christian, DeFi. (2021). Disintermediation, and the Regulatory Path Ahead, The Regulatory Review-Opinion, University of Pennsylvania Law School, 1-6.
    • Munisakhon Makhamadkhujaeva. (2021). “CFTC and DeFi: Regulatory Challenges and Perspectives on Decentralized Finance”, International Journal of Innovative Science and Research Technology, 8(9), 2581-2584.
    • Philippon, Thomas. (2016). The Fintech Opportunity (No. w22476). National Bureau of Economic Research, 1-24. Doi: 10.3386/w22476
    • Raphael Auer. (2022). Embedded Supervision: How to Build Regulation into Decentralised Finance, BIS Working Papers 811, 1-28.
      Doi: 10.2139/ssrn.4127658
    • Samoshin, Aleksandr. (2022). Feasibility of Regulatory Enforcement in Decentralized Finance, SSRN Electronic Journal, 1-36. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4199742.
    • Schär, Fabian. (2021). “Decentralized Finance: On Blockchain- and Smart Contract-Based Financial Markets”, Federal Reserve Bank of St. Louis Review, 103(2), pp. 153-174. Doi: 10.20955/r.103.
    • Srivastava, Ashish. (2018). Financial Crises and the Prudential Regulations: Theory, Practice and the Way Forward, The Indian Banker, Volume V, Issue 6, 14-18. Doi: 10.2139/ssrn.3837232.
    • Troncoso, Carmela, Marios Isaakidis, George Danezis and Harry Halpin. (2017). “Systematizing Decentralization and Privacy: Lessons from 15 Years of Research and Deployments.” Proceedings on Privacy Enhancing Technologies, 300-320.
    • Uzougbo, Ngozi, Ikegwu, Chinonso, Adewusi, Adefolake (2024). Regulatory Frameworks for Decentralized Finance (DEFI): Challenges and Opportunities. GSC Advanced Research and Reviews, 19(2), 116-129. Doi: 10.30574/gscarr.2024.19.2.0170
    1. World Economic Forum. (2021). “Decentralized Finance (DeFi)” Policy-Maker Toolkit, Available at: https://www3.weforum.org/docs/­WEF_DeFi_­Policy_Maker_Toolkit_2021.pdf , (last visit: 23/11/2024) p. 3.
    • Zetsche, Dirk., Buckley, Ross., Arner, Douglas (2020). Decentralized Finance (DeFi): What is it and Does it Require Regulation?, Journal of Financial Regulation, 6(1), 172-203, Doi: 10.1093/jfr/fjaa010.
    • Zohar, Aviv (2021). Bitcoin: Under the Hood. Communications of the ACM, 58(9), 104-113. Doi: 10.1145/270141