1
استاد گروه حقوق خصوصی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2
دانشجوی دکتری حقوق تجارت و سرمایهگذاری بینالمللی ، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/law.2026.65180.3443
چکیده
طراحی فریبکارانه در فضای دیجیتال به شیوهای از طراحی رابط کاربری اطلاق میشود که کاربر را به اتخاذ تصمیماتی سوق میدهد که الزاماً منطبق با اراده واقعی او نبوده و در برخی موارد حتی ممکن است به زیان وی باشد. با توجه به ماهیت پنهان و پیچیده این نوع طراحی، چنین اقداماتی معمولاً نقض صریح قوانین موجود تلقی نمیشوند و به همین دلیل، از منظر حقوقی ممکن است به عنوان رفتار غیرقانونی یا ناقض حقوق مصرفکننده و حقوق رقابت شناسایی نگردند. با گسترش مطالعات و معرفی مصادیق این پدیده، بهویژه پس از سال ۲۰۱۰ میلادی، مفهوم طراحی فریبکارانه وارد پژوهشهای مرتبط با حوزههایی مانند علوم کامپیوتر، روانشناسی و حقوق شده و قانونگذاران در برخی از کشورها نیز در جهت شناسایی و ممنوعیت آن به ویژه ذیل حقوق رقابت یا حقوق مصرفکننده اقدام کردهاند. پژوهش حاضر با روش تحلیلی–توصیفی و رویکرد تطبیقی و بر مبنای منابع کتابخانهای، ضمن بررسی مقررات مرتبط در حقوق اتحادیه اروپا و حقوق ایالات متحده آمریکا، این پرسش را مطرح میکند که آیا ممنوعیت چنین اقداماتی تحت قوانین و مقررات موجود در حقوق مصرفکننده و حقوق رقابت در ایران قابل شناسایی است یا خیر. یافتههای پژوهش نشان میدهد که با وجود تأثیر قابل توجه این پدیده بر حقوق مصرفکننده و حوزه رقابت، چارچوب قانونی موجود در ایران برای مقابله با آن کافی نیست؛ بنابراین تدوین مقررات جامع، شفاف و مبتنی بر پیشرفتهای فناوری، همراه با ضمانت اجراهای متناسب، مؤثر و بازدارنده، ضرورت دارد.
حبیبا, سعید و لطفی, مهدیس . (1404). مطالعه تطبیقی ممنوعیت طراحی فریبکارانه در فضای دیجیتال در حقوق مصرفکننده و حقوق رقابت در ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, (), -. doi: 10.22034/law.2026.65180.3443
MLA
حبیبا, سعید , و لطفی, مهدیس . "مطالعه تطبیقی ممنوعیت طراحی فریبکارانه در فضای دیجیتال در حقوق مصرفکننده و حقوق رقابت در ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا", مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, , , 1404, -. doi: 10.22034/law.2026.65180.3443
HARVARD
حبیبا, سعید, لطفی, مهدیس. (1404). 'مطالعه تطبیقی ممنوعیت طراحی فریبکارانه در فضای دیجیتال در حقوق مصرفکننده و حقوق رقابت در ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا', مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, (), pp. -. doi: 10.22034/law.2026.65180.3443
CHICAGO
سعید حبیبا و مهدیس لطفی, "مطالعه تطبیقی ممنوعیت طراحی فریبکارانه در فضای دیجیتال در حقوق مصرفکننده و حقوق رقابت در ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا," مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, (1404): -, doi: 10.22034/law.2026.65180.3443
VANCOUVER
حبیبا, سعید, لطفی, مهدیس. مطالعه تطبیقی ممنوعیت طراحی فریبکارانه در فضای دیجیتال در حقوق مصرفکننده و حقوق رقابت در ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, 1404; (): -. doi: 10.22034/law.2026.65180.3443
)