گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
10.22034/law.2025.65688.3454
چکیده
چکیده حکم فقهی و حقوقی زمانی حجیّت خواهد داشت که با رعایت روش اصول استنباط به دست آید. مستنبِط در تفحّص ادله برای استنباط حکم، گاه به بیش از دو دلیل شرعی یا ماده قانونی برمیخورد که در نگاه اول به صورت کلی یا جزئی با هم متعارضند. فقها و حقوقدانها راههای مختلف و گاه متضادی برای وصول به حکم در موضع تعارض میپیمایند؛ از قبیل تساقط، توقف، ترجیح، تخییر یا سعی در رسیدن به جمع. راهکار انقلاب نسبت در موضع تعارض بیش از دو دلیل، اعم از نقلی و لُبّی امکان اجرا دارد. آیا این راهکار منطبق بر روش اصولی است؟ آیا بدون توجه به این راهکار، احکام مستنبطه حجیّت خواهند داشت؟ آیا این راهکار میتواند حجیت اصول عملی را بهصورت تخصصی سلب کند و یا میدان تعارض را تغییر دهد؟ اثبات راهکار انقلاب نسبت، فضایی نوین و گسترده در مقابل مستنبِط قرار میدهد تا بتواند در صدور حکم از حجیّت آن مطمئن شده، به ساحت احکام واقعی نزدیکتر شود و در صورت ردّ، به حجیت راهکار جایگزین اطمینان یابد. این راهکار در ساحت علم حقوق، هم به تبع احکام فقهی و هم اولا و بالذات اهمیت دارد. در این پژوهش به بررسی تحلیلی استدلالی راهکار انقلاب نسبت با روش اصولی و انطباق با قواعد کلی مستفاد از اخبار علاجیه و قواعد عقلی با شیوه کتابخانهای میپردازیم. راهکار انقلاب نسبت قواعد لفظی و جمع عُرفی در سیرهی عُقلا را بین دلایلی که عامّ و خاصّ مطلق یا من وجه، نصّ و أظهر و ظاهر و یا راجح و مرجوح هستند اجرا کرده، نشانگر نسبت دقیق ادله متعارض جهت صدور حکم است.
اصغرزاده بناب, جعفر , جلیلی, جلیل و نصیریان آذر بناب, صفر . (1404). مطالعه روش شناسانه انقلاب نسبت در استنباط حکم از ادله متعارض و تطبیق آن بر حقوق معاصر. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, (), -. doi: 10.22034/law.2025.65688.3454
MLA
اصغرزاده بناب, جعفر , , جلیلی, جلیل , و نصیریان آذر بناب, صفر . "مطالعه روش شناسانه انقلاب نسبت در استنباط حکم از ادله متعارض و تطبیق آن بر حقوق معاصر", مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, , , 1404, -. doi: 10.22034/law.2025.65688.3454
HARVARD
اصغرزاده بناب, جعفر, جلیلی, جلیل, نصیریان آذر بناب, صفر. (1404). 'مطالعه روش شناسانه انقلاب نسبت در استنباط حکم از ادله متعارض و تطبیق آن بر حقوق معاصر', مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, (), pp. -. doi: 10.22034/law.2025.65688.3454
CHICAGO
جعفر اصغرزاده بناب , جلیل جلیلی و صفر نصیریان آذر بناب, "مطالعه روش شناسانه انقلاب نسبت در استنباط حکم از ادله متعارض و تطبیق آن بر حقوق معاصر," مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, (1404): -, doi: 10.22034/law.2025.65688.3454
VANCOUVER
اصغرزاده بناب, جعفر, جلیلی, جلیل, نصیریان آذر بناب, صفر. مطالعه روش شناسانه انقلاب نسبت در استنباط حکم از ادله متعارض و تطبیق آن بر حقوق معاصر. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر, 1404; (): -. doi: 10.22034/law.2025.65688.3454
)