دانشگاه تبریز مطالعات حقوق تطبیقی معاصر 28210891 16 39 2025 12 31 Study Compensation for Environmental Damage in the Legal Systems of Iran and Turkey بررسی جبران خسارت زیست‌محیطی در نظام حقوقی ایران و ترکیه 125 157 21025 10.22034/law.2025.65868.3459 FA فاطمه عزیززاده استادیار گروه حقوق دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2025 12 31 <em>One of the fundamental rights of individuals is the right to use a healthy environment as an inseparable part of the necessities of human life. However, the destruction and destruction of the environment by natural and legal persons, as well as natural disasters, has made the full use of this right difficult. In the present era, environmental protection has become a global challenge to the extent that the United Nations has listed environmental security as one of the seven factors of human security. Therefore, determining the indicators of environmental damage has become an important matter in the legal system of each country; therefore, in the legal systems of Iran and Turkey, the issue of compensation for environmental damage is foreseen in general and specific laws. Despite similarities in both legal systems, including in the method of compensation for damage, they also differ in many ways. In the Iranian legal system, the basis for compensation for damage is the theory of fault based on general laws, while in Turkey, the theory of no fault is explicitly foreseen in the environmental law of this country. In addition, there is more attention to the green economy as a suitable solution for sustainable development in Turkey. Citizens and non-governmental organizations also play a more active role as environmental advocates in Turkey. In this article, an attempt has been made to examine the principles of civil liability and its compensation methods in both systems, using an analytical and descriptive method, while expressing generalities such as reviewing legislative policies.</em> یکی از حقوق بنیادین افراد، حق استفاده از محیط ‌زیست سالم به‌عنوان بخش جدایی‌ناپذیرِ ملزومات حیات بشری است، لکن تخریب و نابودی محیط ‌زیست به‌وسیلۀ اشخاص حقیقی و حقوقی و نیز حوادث طبیعی، بهره‌گیری کامل از این حق را با دشواری‌هایی مواجه کرده است. در عصر حاضر، حفاظت از محیط‌ زیست به یک چالش جهانی تبدیل شده است تا جایی که سازمان ملل متحد یکی از هفت عامل امنیت انسانی را امنیت زیست‌محیطی شمرده است. از این‌ رو، تعیین شاخص‌های خسارات زیست‌محیطی به امر مهمی در نظام حقوقی هر کشور تبدیل شده است؛ لذا در نظام حقوقی ایران و ترکیه بحث جبران خسارات مربوط به محیط ‌زیست در قوانین عام و خاص پیش‌بینی ‌شده است. با وجود شباهت‌هایی در هر دو نظام حقوقی ازجمله در نحوۀ جبران خسارات، از بسیاری جهات نیز با هم تفاوت دارند. در نظام حقوقی ایران مبنای جبران خسارت با تکیه ‌بر قوانین عام نظریۀ تقصیر است، درحالی‌ که در ترکیه نظریۀ بدون تقصیر به‌صراحت در قانون محیط‌ زیست این کشور پیش‌بینی‌ شده است. به‌علاوه، توجه به مقولۀ اقتصاد سبز به‌عنوان یک راهکار مناسبِ توسعۀ پایدار در ترکیه بیشتر است. شهروندان و سازمان‌های غیردولتی نیز به‌عنوان دادخواهان زیست‌محیطی در ترکیه نقش فعال‌تری دارند. در این مقاله به روش تحلیلی- توصیفی سعی شده است ضمن بیان کلیاتی، همچون بررسی سیاست‌های تقنینی، به مطالعۀ مبانی مسئولیت مدنی و شیوه‌های جبران آن در هر دو نظام پرداخته شود. https://law.tabrizu.ac.ir/article_21025_35da094e847348f12a90a7b6db17a117.pdf